Crisisbeheersing tijdens Corona

Bas Eenhoorn is gevraagd voor dit boek een hoofstuk te schrijven. Dit boek zal eind 2021 uitgebracht worden. Daarna zal het geschreven hoofstuk hier gepubliceerd worden.

Scheiden doet lijden/leiden? Bas Eenhoorn vertrekt definitief als burgervader

Door: Peter Joore

 Op 8 september 2021 om 24.00 uur zit de tweede en laatste termijn van Bas Eenhoorn er echt op. Dan pakt de op dat moment ex-burgemeester zijn fiets en peddelt kalm, maar met een hart vol weemoed en mooie herinneringen huiswaarts. Niet om daar van binnenuit deficiënte geraniums te helpen om naar buiten te kijken, zet hij zijn bestuurlijke vaardigheden op andere gebieden in.
De relatie tussen Vlaardingen en Bas Eenhoorn doet enigszins denken aan een vakantieliefde; kort, krachtig, vol uiterlijke schoonheid en er nimmer op gericht tot in de relatieve eeuwigheid door te duren. De Schelvispekelenclave en de burgemeester hebben tweemaal hun kalverliefde gesoupeerd en een feestelijk maal was het.
De laatste anderhalf jaar - vanaf december 2019 t/m 8 september 2021 - waren verre van gemakkelijk. Vlaardingen sidderde, als resultante van een politiek schisma, gelijk een kortharig schoothondje in een strenge winter, na van het klappen van de zweep van de nog strengere meesteres Annemiek Jetten. Eenmaal aan de beterende hand kwam daar de pandemische epidemie van de Grote-C rücksichloss overheen.
Wie denkt dat de burgervader zich hierdoor uit het veld zou laten slaan kwam bedrogen uit; als volwas bestuurder voelt hij zich in dit soort stormrijke zeeën als een kundig surfer op de Frans Polynesische Teahupoo. Voor hem de politiek perfecte golf. Als de aanleiding, politieke verdeeldheid annex zwakte, niet zo triest was, was hij er liefst lachend ingedoken.

Bas Eenhoorn
Bas Eenhoorn: ‘Ik wist vooraf dat ik geen wonderen kon verrichten. Daarvoor was de periode te kort.’ Toch heeft de beroepsburgervader zo zijn stempel kunnen zetten. Hij bemoeide zich hoogstpersoonlijk met de dagindeling van ambtenaren en een wethouder toen resultaten c.q. een oplossing wel erg lang op zich liet wachten. Een wonder geschiedde en een dag later bleek de soep op de juiste temperatuur om te worden uitgeserveerd.
Je moet je als stadhuis verplaatsen in de bevolking. Grotere problemen als een epidemie proberen te verwerken tot hapklare stadse brokken: maatwerk leveren. Dat is de taak.
Zo ook de kraan tegenover Museum Vlaardingen. De onthulling verdiende meer cachet. Er is immers veel werk aan besteed dit mogelijk te maken. Ik hoop dat mijn opvolger Bert (Wijbenga, red.) meer geluk heeft op dit gebied.

JeuDeGin
Dinsdag 31 augustus waagt Bas Eenhoorn zich nog eenmaal op het privaat-politieke snijvlak als bij Distilleerderij Van Toor onder het genot van een sportief hapje en drankje afscheid wordt genomen. Daarna heeft hij een week de tijd om zijn spullen te pakken en Vlaardingen gedag te zeggen.
Zoals gezegd slaat zijn bestuurlijke hart nog onverdroten verder. Zeker tot einde jaar is hij voorzitter van de Task Force Forensische Zorg. Aan de minister de taak te beslissen of dit een vervolg gaat krijgen.
Ook is hij adviseur bij een bedrijf dat transities volbrengt. In casu gaat het veelal om burgemeesters die een private functie overwegen vice versa. Tot slot is Bas Eenhoorn voorzitter van de Raad van Toezicht bij WNL. Ook hier wacht hem een schone taak; voorbereiding van een fusie met Omroep MAX, waarbij beide deelnemers hun eigen identiteit dienen te bewaren.
En hoewel hij graag een balletje slaat is dag-in-dag-uit golfen hem op voorhand een nietsnutte doorn in het oog. ‘Als ik per week twee dagen enkele holes loop, is dat meer dan genoeg.’
We stippen nog wat punten aan die naar ons idee directe aandacht verdienen. Bij iedere topic wijst hij dat bij de (politieke) discussie, die daarover ontstaat, de inhoud centraal moet staan. Het gehakketak op andersdenkenden? Daar is wars van.
Bas Eenhoorn: ‘De regiofunctie, het stadscentrum, de mogelijk te ondertunnelen Marathonweg, het verdwijnen van de weg over Liesveld, het Eiland van Van Speyk, … Dat zijn allemaal punten waar de raad goed over dient na te denken en waarover politiek volwassen van gedachten moet worden gewisseld.’
Per 1 september is Vlaardingen drie Domeinen rijker. Dan wordt het bestuur in drie taartpunten opgedeeld: Fysiek, Sociaal en Bedrijfsvoering. Die dienen, min-of-meer onder bezielende leiding van de Gemeente Secretaris. Die domeinen dienen gezamenlijk te overleggen en projectmatig problemen op te lossen.
Het idee en de werkwijze komen enigszins uit de keuken van Marco Pastors, directeur Nationaal programma Rotterdam Zuid. Waarbij per project wordt gestart vanaf de werkvloer. Niet geheel toevallig is dit triumviraat ertoe opgericht om achterstandswijken, waarin veel stadsnomaden die van gemeente naar gemeente via de goedkoopste te slopen woningen in Vlaardingen terecht zijn gekomen en vaak geen enkele binding met de stad hebben, op termijn weg te werken. Vlaardingen is hiermee als een van de laatste gemeenten gestart en wordt dan ook in de volksmond regelmatig het sociale afvoerputje van de Rijnmond genoemd.
‘Het zal duidelijk zijn dat dit een enorme bestuurlijke opgave is,’ aldus Bas Eenhoorn.
‘Vlaardingen dient een inhaalslag te maken,’ weet de burgervader. Ook waarschuwt hij voor een gebrek aan daadkracht als hij wijlen staatssecretaris Jan Schaefer aanhaalt: “In plannen kun je niet wonen,” zei hij.’

Tot slot heeft de burgemeester a.i.2 signalen ontvangen dat het de stad beter gaat. Liever had hij dit niet gezegd: ‘Dat mogen anderen beoordelen,’ vindt hij glimlachend bescheiden. ‘Iedereen moet proberen positiviteit centraal te stellen. Dat is een vruchtbare basis. Verder moeten taakstellingen en opdrachten op ieder niveau helder zijn.’

Bas Eenhoorn? We gaan hem missen. Liefst niet omdat zijn opvolger faalt, maar omdat zijn aura door Vlaardingen blijft waren.

 

Randen

In een gesprek met de Commissaris van de Koning onlangs haalde hij het bijbelse verhaal van Ruth aan. Kort gezegd: als de boer oogst laat hij de randen van het veld staan. Daardoor blijft erover voor Ruth, die te weinig voedsel heeft voor haar en haar familie. Zij profiteert van de randen van de oogst, van de randen van het ruime veld. Hebben wij vandaag de dag nog randen van onze tijd, van onze ruimte, van ons beleid, van onze financiën om iets mee te doen? Of is alles op, is alles vol- en vast-geregeld, is er geen tijd voor de ander, heeft de gemeente geen geld meer voor extra’s? Oogsten we zoveel, dat ook de randen van het veld leeg zijn? Met andere woorden: gunnen wij onszelf en anderen ruimte om iets anders te doen dan het beleid en de begroting ons voorschrijft? Zijn we nog wel flexibel in deze tijd? Zijn we in staat ons beleid en de uitvoering ervan ter discussie te stellen?

Het zijn allemaal vragen, die -zo lijkt het- negatief moeten worden beantwoord. Het (politieke) bestuur, de bureaucratie, ons wettelijke stelsel, ons systeem is meedogenloos onwrikbaar geworden. Uitzonderingen op de regel leiden tot precedentvorming; één keer gedaan voor de één geldt dus altijd voor iedereen, zo is het motto. En ja, dat is, vind ik, een gevaarlijke gedachte; dan werken we dus met de grote gelijkmaker. Marten Toonder schreef er een mooi beeldverhaal over met heer Bommel en Tom Poes. Dat verhaal, ‘het platmaken’ schakelt iedereen gelijk en is zo actueel. Kijk naar de uitvoering van veel regelgeving, waar -zoals dat heet tegenwoordig- de menselijke maat is verdwenen. Het zou toch mogelijk moeten zijn om regelgeving en systemen niet tot in het absurde en onwenselijke door te voeren. Afspraak is afspraak, maar een beetje inspelen op de menselijke natuur en het individuele geval is toch niet per definitie verkeerd.

Ik geef twee volstrekt willekeurige voorvallen. Die kan ik overigens met veel belangrijkere kwesties aanvullen, waar we ook de randen niet hebben laten staan, en waar we alle flexibiliteit zijn kwijtgeraakt.

De eerste: een negentig jarige man zal worden gevaccineerd tegen COVID en is tijdig bij de prik-locatie. Het duurt nog langer en per saldo staat hij een uur buiten. Ik bevraag de GGD erover. Het antwoord is verbluffend: de negentig jarige was te vroeg en de vaccinatiestraat startte wat traag op. Mijn vraag: kunnen jullie geen rekening houden met ouderen, die altijd te vroeg op afspraken komen en waarom niet meer ruimte op de locatie gemaakt? Het antwoord: dat past niet in onze systematiek.

Een tweede voorbeeld: er ligt eindelijk ijs op onze Vlaardingse vaart. Koek - en zopie-tentjes verschijnen uit het niets. Dus overal kun je een consumptie halen en lekker weer verder schaatsen. Maar dan blijkt dat in strijd met ons standplaatsen-beleid. Koek en zopie zonder vergunning, dat kan dus niet. Of toch? Als je je aan de Corona-regels houdt dan kunnen we toch wat flexibel zijn, dan kunnen we de randen opzoeken. Dat past dus niet in het systeem, dat alles heeft vol-en dichtgeregeld. En toch! Laten we – met gezond verstand en wat overleg- ruimte laten. Daar heeft niet alleen de bijbelse Ruth, maar daar hebben wij allemaal plezier van. Laten we wat ruimte, dus de randen over houden voor die flexibiliteit.

 

Vlaardingen, februari 2021

Even wat anders ........ geen flauwekul !

Op zondagochtend speel ik vaak een rondje golf met een vriend, die veel schrijft. Hij heeft geen last van onbeschreven witte pagina’s. Dus terwijl we op de bevroren baan proberen in de buurt van de vlag te komen vraag ik: waarover te schrijven als je het wel gehad hebt met alle sombere berichten? In deze tijd, in deze pandemie gaat, lijkt het wel, alles mis.

Het vaccin is te laat, in plaats van bij mijn kleinkinderen begint het prikken bij mij. Het aantal besmettingen en sterfgevallen is te hoog, de economie gaat het niet redden, de Vlaardingse middenstand houdt het niet lang meer vol. De jeugd vereenzaamt en mist de school, het aantal gevallen van huiselijk geweld stijgt, en het debat in de raadsvergaderingen, die nu noodgedwongen digitaal zijn, is ook niet meer wat het geweest is.

En tot overmaat van ramp beginnen onverlaten te rellen. Wij komen er in Vlaardingen weliswaar genadig van af. Maar de politiemensen draaien veel extra uren. Dus zegt mijn  golf-makker: probeer eens een leuk (!) stukje te schrijven op deze zonnige laatste januaridag. En dan denk ik: ja op deze dag, met al die mensen, die er even uit willen en boven op elkaar in de Broekpolder van buiten-zijn willen genieten. De auto verkeerd geparkeerd, een boete op je voorruit en allemaal vast in de file.

Waar haal ik nu iets vrolijks vandaan? Ik maak me vooral druk over ons gebrek aan improviseren en de overmaat aan virologen en artsen, die ons kabinet adviseren. Het lijkt wel of onze jacht op het eeuwige leven de aanpak van de Corona-crisis beheerst. Alle stukjes, die ik lees in de krant, alle talkshows op tv, al die meningen maken me ook niet vrolijker. 

Dus dan toch maar over iets anders dan al die somberte en gebrek aan goede vooruitzichten in de COVID-crisis, iets redelijk onbenulligs, iets lichts als een veertje, zoals het woordje ‘flauwekul’. Dat hoorde ik de Commissaris van de Koning zeggen tegen onze Vlaardingse gemeenteraad bij de start van het zoeken naar een nieuwe burgemeester. Ja, want ik ben maar tijdelijk, en nu is de Raad ‘aan de bak’. En dus zei de Commissaris, die opmerkte zijn Vlaardingse pappenheimers te kennen: geen flauwekul. Dat betekent geen onzin, verbeuzel uw tijd niet met onderling gekissebis, ga niet rollebollend over straat’, geen apekool, geen lariekoek. Doe uw werk, doe het samen, zoek de beste burgemeester, die te vinden is voor Vlaardingen. Uw stad verdient iemand, zoals in de profielschets staat: een stevige bestuurder, waar u trots op bent, met hart voor Vlaardingen. Dus een beetje improviseren, blijf niet in wederzijds wantrouwen hangen, en durf elkaar een beetje ruimte te gunnen in de procedure.

Want, en dat weet ik van het afgelopen jaar dat ik Vlaardings burgemeester mocht zijn: het is zo de moeite waard. Onze stad te mogen besturen is een eer. Dus geen flauwekul. Met open ‘mind’ aan de slag. En er mag best wat te lachen zijn met de nieuwe burgemeester, want in de gemeenteraad werd immers opgemerkt: een beetje humor, zeker in deze tijd is niet weg. En zo is het. 

Ik blijf nog tot september en dan reken ik erop, met alle Vlaardingers, dat de raad zonder flauwekul de beste burgemeester voor onze stad heeft gepresenteerd !

Vlaardingen, januari 2021

Kennis van het Waddengebied

Friesch Dagblad column 23 november 2018:

De natuurlijke waarden van het Waddengebied behouden en versterken, met ruimte voor duurzaam medegebruik door de mens. Dat klinkt mooi als een ferm uitgangspunt. Het bepaalt de manier, waarop we met ons magnifieke Werelderfgoed en de eilanden en de kust er omheen willen omgaan. Je zou zeggen:  dat is dan klaar en daar gaan we. Het beleid op elkaar afstemmen – ik heb dat de afgelopen zes jaar mogen doen als voorzitter van het Regiecollege Waddengebied - en vervolgens afspraken maken over het beheer. Maar zo makkelijk gaat het in de praktijk niet. Want vaak tellen ineens allerlei belangen heel zwaar. En hoe weeg je deze belangen ten opzichte van het belang van de natuur? Bijvoorbeeld die van gas- of zoutwinning, of behoud van werkgelegenheid in een sector, waarvan we weten dat er tot nu toe schade aan de natuur wordt gedaan? Het papier is geduldig, en alles staat fraai beschreven in de structuurvisie Waddengebied, die meer dan tien jaar geleden is vastgesteld. Maar we moeten beter inzicht hebben in de gevolgen van het menselijk handelen. En we moeten weten wat de gevolgen zijn van veranderingen in de natuur: de stijging van de zeespiegel, de daling van de wadbodem en de sedimentatie, de afzetting van zand in de Wadden dus.

We hebben afgesproken dat er een nieuwe afspraak over het beleid voor het Waddengebied komt. Dat gaat omgevingsvisie heten, en daarvoor maken we eerst een gebiedsagenda. Allemaal "shop-talk" voor de insiders natuurlijk, maar het komt er op neer dat we opnieuw willen afwegen wat we wel en niet willen in het Waddengebied en hoe we vervolgens het beheer gaan regelen. Daarvoor moet je wel weten wat het gevolg is van wat de mensen doen in de Wadden. Maar daarvoor ligt nog een andere vraag, namelijk hoe zit de natuur in elkaar. Wat weten we van de vissen, wat weten we van de wad- en trekvogels, wat weten we van de dieren in de bodem, kortom hebben we voldoende kennis van zaken? En hoe ontwikkel je een duurzame economie, zodat er werk voor de mensen in het gebied blijft. Onder leiding van professor Jouke van Dijk is de Waddenacademie een centrum voor wetenschappelijk onderzoek, en ze doen hun werk goed. Dat is onlangs geoordeeld onder leiding van een commissie met oud minister Sybilla Dekker als voorzitter. En wat heel goed is, dat er verbanden worden gelegd met veel onderzoeksinstellingen, zodat kennis niet verloren raakt. En toch het kan nog beter. Want beter beleid voor de toekomst van de Wadden vraagt om meer kennis.

Professor Theunis Piersma doet op wereldniveau onderzoek naar het gedrag van vogels, waarvoor het Waddengebied onmisbaar is voor het overleven van die vogels. De kanoet, de rosse grutto zijn prachtige voorbeelden daarvan. Dat onderzoek vraagt heel veel tijd, uithoudingsvermogen en geld. De beide Friese hoogleraren zouden hun denkkracht nog meer bij elkaar kunnen leggen en daarmee de politici, die het beleid voor het Waddengebied opnieuw vaststellen, steviger vastpinnen op wat goed is voor het Werelderfgoed. En dus wat goed is voor de mensen, die er werken en zich ontspannen en er willen genieten van al het moois dat er is. De film "Wad" heeft ons allemaal weer doodrongen van de noodzaak dat te doen. Het Waddengebied is soms onvoorspelbaar door de grote verscheidenheid van de beweging (dynamiek) in de tijd en de ruimte. De waan van de dag, soms gevoed door politieke beginselloos handelen, kan veel kapot maken. Hoe beter onze kennis, hoe steviger we dat vertalen in lijnen van beleid, met lef en leiderschap uitgevoerd, des te meer we trots kunnen zijn op wat we voor onze (klein)- kinderen achterlaten: een onvervangbaar natuurgebied, waar wij, verantwoordelijke mensen, met de grootste zorg mee omgaan.